پنج اشتباه رایج در ساخت ساختمانی با ایمنی پایین در برابر آتش
اشتباهات رایج در ساخت ساختمانی با ایمنی پایین در برابر آتش را در این مطلب به شما خواهیم گفت.
با ما بمانید.
هلیکس مانا ارائه کننده خدمات پوشش و رنگ ضد حریق برای سازه ها و اتاق سرور هاست که خدمات مربوطه این مجموعه را با جزئیات در لینک مربوطه می توانید ببینید.
ایمنی در برابر آتش یکی از مهمترین فاکتورهایی است که باید در تمام مراحل طراحی و ساخت ساختمانها مورد توجه قرار گیرد.
هر ساله آتشسوزیهای متعددی در ساختمانهای مسکونی، تجاری و صنعتی اتفاق میافتد که بسیاری از آنها به دلیل رعایت نکردن اصول اولیه ایمنی قابل پیشگیری بودهاند.
پوشش ضد حریق یکی از راهکار های جلو گیری از وقوع این دست اتفاقات است.
اگرچه مهندسان و پیمانکاران در ظاهر از مقررات ملی ساختمان و آییننامههای ایمنی پیروی میکنند، اما در عمل، اشتباهات رایجی وجود دارد که باعث میشود ساختمانها در برابر آتش بسیار آسیبپذیر شوند. در این مقاله، پنج اشتباه اصلی و رایج در فرایند ساخت ساختمانهایی که ایمنی پایینی در برابر حریق دارند را بررسی میکنیم.
یکی از مهمترین دلایلی که بسیاری از ساختمانها در برابر آتشسوزی آسیبپذیر میشوند، تکرار چند اشتباه رایج در مرحله طراحی و اجراست. ۵ اشتباه رایج در ساختمانی با ایمنی پایین در برابر آتش شامل مواردی مثل استفاده نکردن از مصالح مقاوم در برابر حریق، بیتوجهی به سیستمهای اعلام و اطفای حریق استاندارد، طراحی نادرست مسیرهای خروج اضطراری، نادیده گرفتن عایقکاری و پوشش ضد حریق برای سازههای فلزی و همچنین عدم آموزش ساکنان در زمینه اقدامات ایمنی است. این خطاها اگرچه ساده به نظر میرسند، اما در لحظه وقوع حادثه میتوانند زمان تخلیه را کوتاه کرده و خسارات جانی و مالی سنگینی به همراه داشته باشند.
۱. استفاده از مصالح اشتعالپذیر و نامقاوم در برابر حرارت
یکی از مهمترین عوامل گسترش آتش در یک سازه، نوع مصالح بهکاررفته در دیوارها، سقفها و کفهاست. متأسفانه بسیاری از مجریان پروژهها برای کاهش هزینهها از مصالحی استفاده میکنند که مقاومت حرارتی ندارند. پنلهای فومی، پلاستیکهای سخت، چوب فرآورینشده، برخی رنگها و پوششهای دیواری ارزان، همگی موادی هستند که به سرعت آتش میگیرند و حتی میتوانند گازهای سمی و کشنده تولید کنند.
در برخی موارد، حتی تصور بر این است که مواد سبکتر به کاهش وزن ساختمان و مقاومت لرزهای آن کمک میکند، اما این مصالح در برابر حرارت کاملاً ناپایدار هستند. در ساختمانهایی که از این نوع مصالح استفاده شده، آتشسوزیها ظرف مدت بسیار کوتاهی به فاجعههای بزرگ تبدیل شدهاند. استانداردهای جهانی مانند NFPA و EN بهطور دقیق نوع و سطح مقاومت مصالح ساختمانی در برابر آتش را تعریف کردهاند و بیتوجهی به این استانداردها میتواند نتایج مرگباری داشته باشد.
۲. طراحی اشتباه یا حذف مسیرهای خروج اضطراری
در یک ساختمان ایمن، طراحی مسیرهای خروج اضطراری حیاتیترین بخش نقشهکشی محسوب میشود. اما در برخی پروژهها دیده میشود که یا مسیر خروجی وجود ندارد، یا اینکه بهطور اصولی طراحی نشده است. به عنوان مثال، استفاده از درهای اضطراری که به سمت داخل باز میشوند، راهپلههایی که به فضای پارکینگ ختم میشوند، یا خروجیهایی که با وسایل غیرضروری بسته شدهاند، همه نمونههایی از این اشتباه هستند.
در زمان آتشسوزی، افراد معمولاً وحشتزده میشوند و امکان تصمیمگیری سریع را از دست میدهند. اگر مسیر خروجی واضح، در دسترس و ایمن نباشد، خطر مرگ برای ساکنان بهشدت افزایش پیدا میکند. در بسیاری از حوادث آتشسوزی، قربانیان نه بر اثر سوختگی، بلکه به دلیل خفگی یا ازدحام در راهپلهها جان خود را از دست دادهاند.
علاوه بر طراحی، نگهداری این مسیرها نیز اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از موارد، حتی اگر طراحی اولیه مسیرهای خروج مناسب بوده باشد، در گذر زمان این مسیرها با انبار کردن وسایل، مسدود میشوند یا سیستم روشنایی اضطراری آنها غیرفعال میشود. لازم است در فواصل زمانی منظم، بازبینیهای دورهای انجام شود تا از عملکرد صحیح و قابل استفاده بودن این مسیرها اطمینان حاصل شود.
۳. نادیده گرفتن سیستمهای هشدار و اطفای حریق
یکی دیگر از اشتباهات بزرگ در ساخت ساختمانهای کمامنیت، بیتوجهی به نصب سیستمهای اعلام و اطفای حریق است. برخی کارفرماها یا پیمانکاران تصور میکنند صرفاً نصب چند حسگر دود یا یک کپسول آتشنشانی کافی است. در حالیکه سیستمهای مدرن هشداردهنده باید بهگونهای طراحی شوند که در لحظات ابتدایی آتشسوزی فعال شوند و از طریق آژیر، چراغ چشمکزن یا حتی ارتباط با آتشنشانی، خطر را گزارش دهند.
سیستمهای اطفا نیز فقط شامل کپسول نیستند. در بسیاری از ساختمانها، نصب اسپرینکلرهای سقفی (آبپاشهای خودکار) و جعبههای آتشنشانی با شلنگ مناسب ضروری است. همچنین، این تجهیزات باید بهصورت دورهای بررسی و سرویس شوند. در بسیاری از موارد، پس از گذشت چند سال از بهرهبرداری، تجهیزات اطفای حریق فراموش میشوند یا دیگر عملکرد مناسبی ندارند.
نصب سیستمهای هشدار حریق باید با در نظر گرفتن معماری ساختمان انجام شود. در فضاهایی مانند آشپزخانهها، موتورخانهها، انبارها و پارکینگها، حساسیت سیستم هشدار باید بالاتر از سایر نقاط باشد. همچنین اتصال این سیستمها به برق اضطراری برای عملکرد در زمان قطعی برق نیز ضروری است.
۴. اجرای غیراصولی تأسیسات برقی و مکانیکی
آمارها نشان میدهند که درصد زیادی از آتشسوزیهای ساختمانی، منشأ الکتریکی دارند. این یعنی سیمکشیها، تابلوهای برق، فیوزها، پریزها و سایر تجهیزات برقی اگر بهدرستی نصب یا نگهداری نشوند، میتوانند بهراحتی منجر به ایجاد آتش شوند. استفاده از کابلهای بیکیفیت، عدم رعایت استانداردهای نصب تابلو برق، قرار دادن دستگاههای پرمصرف بدون فیوز مجزا، همه از عواملی هستند که خطر را چند برابر میکنند.
در کنار برق، سیستمهای گرمایشی و سرمایشی نیز باید با دقت و طبق استاندارد اجرا شوند. یک شوفاژ نشتدار، بخاری گازی بدون دودکش، یا حتی فن کویل نزدیک به مواد قابل اشتعال میتواند عامل اصلی آتشسوزی باشد. متأسفانه، بسیاری از این موارد در زمان نظارت نهایی پروژهها مورد بررسی قرار نمیگیرند و زمانی که حادثه رخ میدهد، دیگر فرصت اصلاح وجود ندارد.
نکته مهم دیگر، استفاده از نیروهای متخصص برای اجرای تأسیسات است. متأسفانه در برخی پروژهها به دلایل مالی از افراد غیرمتخصص استفاده میشود. همین موضوع میتواند ریسک آتشسوزی را چند برابر کند. علاوه بر این، باید از تجهیزات دارای تأییدیه معتبر استفاده شود و کل سامانههای برقی به سیستم ارت مجهز باشند.
۵. عدم آموزش ساکنان و نبود مدیریت بحران
ساختمان هرچقدر هم مقاوم باشد، اگر ساکنان آن ندانند در زمان آتشسوزی چهکار کنند، احتمال بروز فاجعه بسیار بالا میرود. یکی از اشتباهات متداول، نادیده گرفتن موضوع آموزش و مانورهای ایمنی است. بسیاری از افراد حتی نمیدانند کپسول آتشنشانی کجا نصب شده یا چطور باید از آن استفاده کرد. برخی نیز نمیدانند هنگام آتشسوزی باید از آسانسور استفاده نکنند یا چگونه مسیر فرار را پیدا کنند.
در کنار این مشکل، نبود یک برنامه مشخص برای مدیریت بحران نیز دردسرساز است. مدیریت ساختمانها یا مجتمعها باید یک چکلیست کامل برای مواقع اضطراری داشته باشند و مسئولیتها را از قبل بین نگهبان، مدیر، آتشنشان افتخاری و دیگر افراد تقسیم کنند. این برنامه باید شامل لیست تجهیزات، شماره تماس اضطراری، روش تخلیه ساختمان و نقاط تجمع امن باشد.
ایجاد سیستم اطلاعرسانی داخلی در زمان بحران مانند بلندگو، پیامرسانی فوری به موبایل یا حتی تابلوهای دیجیتالی در راهروها میتواند به کنترل اوضاع کمک کند. همچنین برای ساختمانهای پرجمعیت، برگزاری دورههای آموزشی فصلی الزامی است تا آمادگی ساکنان افزایش یابد.
جمعبندی
اگرچه تکنولوژی ساختوساز روز بهروز در حال پیشرفت است، اما اشتباهات انسانی و بیتوجهی به جزئیات همچنان میتواند از یک ساختمان زیبا و مدرن، یک تله مرگبار بسازد. شناخت و اصلاح این پنج اشتباه رایج، گام بلندی در مسیر افزایش ایمنی ساختمانهاست. استفاده از مصالح مقاوم، طراحی دقیق مسیرهای خروج، نصب تجهیزات هشدار و اطفا، اجرای اصولی تأسیسات، و در نهایت آموزش ساکنان و آمادگی در زمان بحران، همه در کنار هم میتوانند جان انسانها را نجات دهند و سرمایهها را حفظ کنند.
در پایان، باید تأکید کرد که ایمنی یک گزینه نیست؛ یک الزام جدی و حیاتی است. بیتوجهی به اصول ایمنی در برابر آتش ممکن است سالها بینتیجه بماند، اما کافی است یک حادثه کوچک رخ دهد تا همه چیز از بین برود. پس بیاییم بهجای تمرکز صرف بر ظاهر و سرعت اجرا، کیفیت و امنیت را در اولویت قرار دهیم.